Li Gorî Mijara Xwe Curê Helbestên Kurdî

HELBESTÊN LÎRÎK :

Ev helbest heyecanê ku ji dil tê bi zimanekî coşî tîne ziman. Helbestvanê her netewî ên berê berhemên xwe bi saz û tenburê dixwendin. Ji bo ku lîr jî tembureka bi têl e loma ji vî helbestî re, helbestê lîrîk hatiye gotin

Hemu dengbêjê me yên ku berê kilam û sitranê xwe digotin dikevin vê sinifê. Dengbêjê me di van sitranê xwe de qala evînê, fîrqetê, hesret û bîrkirinê dikirin.
Di edebîyata klasîk de şaîrên me jî, gelek berhemên vî curî dane. Ji vana ê herî mezin Feqîyê Teyran e.


Ey Dîlbera gerden zerî,
Way nazika dêm qemerî,
Qamet ji mûma fenerî,
Wêran ezim, malim xirab.

----------------

Tarûmar kir can û cism e
Pisyar in cîran û xizme
Ev xizmet babet tilisme
Ay dilê min ay dilo


2. HELBESTÊN PASTORAL :

Di van şiîran de qala xweşikbuna tebîetê, dehl û daristanê, zozan, çîya, gund û jîyana şivanan û hesreta jîyana wan dike. Peyva pastoral tê maneya şivan û şivantîyê

Ji deng û gemara evan bajaran

Were em herin zozanan dîlber

Ji kîn û kerba evan dilsaran

Were em herin zozanan dîlber



Herin zozanan nav bexçê hêşîn

Li vêra tune bihar û havîn

Quncikê cinnetê ka wer tu bibîn

Were em herin zozanan dîlber



Li bin konê reş vexwin tasek av

Hênikin dil û cîger û hinav

Li pêy terşê xwe herin gav bi gav

Were em herin zozanan dîlber



Çîyayê Sîpanê ra em bibin mêvan

Serê xwe deynin ser tat û latan

Warê xecê ra bibên niştiman

Were em herin zozanan dîlber
Fikrî Amedî

3. HELBESTÊN DÎDAKTÎK:

Helbestên ku Ji bo fikrekî bi yekê bide qebulkirin, yajî di mijarekî de şîretan li yekî yajî derseka ehlakî jê derbixîne loma hatine nivîsandine

Dı siyasetê da dıl, hevalo, dıvê hesın be

Roj tê ku dıjmınê te dost û dostê te dıjmın be



Zeman bêjenga bê eman, çı bıbe çı bıhêle

Ki zane, hêjaya te iro zêr, sıbe rısın be



Kemal Burkay



4. HELBESTÊN EPÎK:

Ev helbestanan mijara wan şer, meranî û mêrxasî û welatparêzî ye. Carnan buyereka dîrokî yajî mirovekî ku ji dîrokê re buye mal bi zimanekî coş tîne îfadekirin.



Bipirs ji gel, ji ciwan û pîr î

Kê li we kir hikarî, dilgîrî



Wê ev be herdem bersiva Kurdan:

Serakê pêşmêr û şêrê Barzan



Lew re diçin ber gora navdayî

Dibêjin şahê me Kurdan tuyî



Bila carek ji nû serî hilda

Dîroka xebata xwe xeber da



Hezar şêrên di wek kak Masûd

Bi hilma navê wî dibin xweşnûd



Bi meh û salan li çiyan mayî

Da Kurd bigihin jîna azayî



Pişta wî Idrîs bavê Nêçîrvan

Iro serbilinde gelê Kurd bi wan

Serî rake, carek, di gorê da

Di şal, şepikên xwe yên kurdî da



Cankurd



5. HELBESTÊN SATİRÎK:

Helbestên ku kêmasîya civak û mirovan hicv dike û wan dide ber keviran e.

Bese fesadiyê neko!

Beko dewa çi li me diko?

Xwedê malê xirab biko.



Beko bû fesadê dunê,

Çi-dxwaze ji me, Mem û Zînê?

Kurro-m evîndarê hev in!

Xwedê çavê te birijîne!



M.Nûreddîn Yekta



Li cîkî sore li cîkî jî zer

Carna dibe hesp carna dibe ker

Wek tava biharê tim diguher

Alem guherand nano tirşikçî



Carna zirnecî carna gewende

Bi dengê defê dibe govende

Bi kêf û sefa xweşî û zînde

Kêf û şahîyê dike tirşikçî



Fikrî Amedî



6. HELBESTÊN DRAMATÎK:

Di civakê de buyerên bi êş û keder, bi kul û xem tîne ziman. Di vê mijarê de helbestvanîya kurdî pirr dewlemend e. Ji bona ku em di nava derd û bîrînan da ne û bindestin di vê mijarê de bê hejmar helbest hatiye nivîsandin.



Tîp û lekên kurd ketin zinaran

Li hawîr bumba bû gullebaran

Êrîş dibin der komên neyaran

De rabe ser xwe, kurê min rabe!



Şev ta sipîdê me nîne qet xew

Cihan li ber me dibîte rew - rew

Nêrkew nexwenî, çi bêî mêkew ?

De rabe ser xwe, kurê min rabe!



Cigerxwîn



AMEDEKAR: FİKRÎ AMED:
http://fikriamedi.blogspot.com/

Yorumlar